Polska liderem OIPE. Europejska emerytura dla każdego

OIPE jest stosunkowo młodym produktem, który powoli zdobywa popularność (szczególnie w Polsce). Kto korzysta z OIPE, czy ten produkt jest opłacalny i jak wypada po 2 latach działalności?

Polska liderem OIPE. Europejska emerytura dla każdego

Europejska emerytura w formacie OIPE jest wciąż młodym rozwiązaniem, ale pierwsze dwa lata działania pokazały, że może odegrać znacznie większą rolę, niż początkowo przewidywano. Najbardziej zaskakującym elementem całego projektu jest dominująca pozycja Polski, która odpowiada już za około 2/3 wszystkich zgromadzonych aktywów. To nie tylko ciekawostka statystyczna, lecz także sygnał, że polscy oszczędzający wyjątkowo szybko i sprawnie dostrzegli potencjał międzynarodowego produktu emerytalnego (w czym może jest również drobny nasz udział).

OIPE zostało stworzone z myślą o mobilnych pracownikach europejskich, którzy przez lata kariery zmieniają kraje zamieszkania lub wykonują pracę w kilku państwach członkowskich. Standardowe systemy emerytalne – choć funkcjonujące od dawna – często nie są przystosowane do takiej rzeczywistości. Transfery środków między krajami bywają trudne lub czasochłonne. Europejski produkt miał uprościć proces i zapewnić uczestnikowi jeden wspólny rachunek, niezależnie od miejsca zatrudnienia. Dzięki temu osoba rozpoczynająca karierę np. w Hiszpanii, po kilku latach przenosząca się do Holandii, a następnie pracująca w Polsce, mogłaby odkładać środki w jednym miejscu.

Polska liderem OIPE

Największy udział Polski w aktywach OIPE wynika z kilku równolegle działających czynników. Po pierwsze, krajowy rynek dodatkowego oszczędzania emerytalnego rozwija się intensywnie już od kilku lat. Polacy masowo odkładają środki w IKE, IKZE i PPK, a więc naturalne jest, że sięgają także po rozwiązania europejskie. Kto wykorzystał limity w IKE lub IKZE sięgnie w kolejnym etapie po OIPE w Finax.

Po drugie, start OIPE zbiegł się z okresem bardzo korzystnym dla inwestycji akcyjnych. Uczestnicy programu najczęściej wybierali wariant oparty w pełni na akcjach, który przyniósł ponadprzeciętne wyniki. To z kolei przyciągało kolejnych zainteresowanych, którzy traktowali nowy produkt jako dodatkową formę budowania kapitału, a nie tylko jako eksperyment regulacyjny.

OIPE oferowany przez Finax występuje w dwóch wariantach: w pełni akcyjnym (100/0) oraz z 20-proc. domieszką obligacji (80/20). W pierwszym z nich stopa zwrotu po dwóch latach wynosi ok. 35 proc., w drugim 30 proc.

Ciekawy jest również profil uczestników. Najliczniejszą grupę stanowią osoby w wieku 40–49 lat, czyli te, które najczęściej myślą o emeryturze w bardziej realistycznym horyzoncie czasowym. Mają oni ustabilizowaną sytuację zawodową i zaczynają bardziej świadomie planować swoje finanse na przyszłość. W strukturze płci przewagę mają mężczyźni, ale udział kobiet systematycznie rośnie. Popularne jest także planowanie wypłat w formie renty, co pokazuje, że uczestnicy traktują program jako rzeczywisty element przyszłego zabezpieczenia, a nie jedynie inwestycyjne „konto pomocnicze”.

W Europie brak zainteresowania OIPE

Pomimo dynamicznego startu OIPE pozostaje produktem niszowym w skali całej Unii Europejskiej. Przyczyną są zróżnicowane przepisy podatkowe oraz brak jednolitych zachęt w niektórych krajach członkowskich. O ile w Polsce i kilku innych państwach uczestnicy mogą liczyć na atrakcyjne warunki inwestycyjne, o tyle w wielu regionach Europy produkt właściwie nie istnieje w świadomości pracowników.  Jego wdrażanie przebiega dość opieszale. To sprawia, że choć nazwa „europejska emerytura” brzmi jak projekt paneuropejski, rzeczywistość pokazuje, iż korzystają z niego głównie mieszkańcy kilku krajów – w tym przede wszystkim Polacy.

Programy emerytalne to podstawa przyszłego bogactwa

Dla krajowego rynku finansowego rosnąca popularność OIPE jest sygnałem, że Polacy zaczynają dostrzegać wagę długoterminowego oszczędzania i są otwarci na rozwiązania wykraczające poza typowe programy emerytalne. W obliczu prognoz mówiących o spadku relacji emerytury do wynagrodzenia nawet do poziomu jednej czwartej ostatniej pensji, każdy dodatkowy filar oszczędności może mieć znaczenie. OIPE może więc stać się nie tylko ciekawostką czy eksperymentem regulacyjnym, ale realnym uzupełnieniem systemu, szczególnie dla osób mobilnych zawodowo.

Pierwsze dwa lata działania programu to jedynie wstęp. Kluczowe będzie to, czy inne kraje europejskie zaczną wdrażać zachęty podatkowe i promować produkt na swoim rynku. Jeśli tak się stanie, europejska emerytura może faktycznie zyskać charakter paneuropejski. Jeśli nie, OIPE pozostanie rozwiązaniem popularnym głównie w Polsce. To z jednej strony może dawać krajowym inwestorom przewagę, ale z drugiej mija się z pierwotną ideą wspólnego produktu dla całej Unii. Niezależnie od kierunku rozwoju, jedno jest pewne: Polacy pokazali, że potrafią szybko adaptować nowe rozwiązania, a OIPE stało się kolejnym przykładem ich rosnącej świadomości finansowej.