Dlaczego fundusze małych i średnich spółek zarabiają najlepiej? (Analiza i Raport 2026)

Przez lata utarło się przekonanie, że na dużych polskich spółkach nie da się zarobić. To mit. Analiza ostatnich 10 lat (2016–2026) pokazuje, że indeks WIG20TR (uwzględniający dywidendy) dał inwestorom solidny zysk, w wielu okresach idąc “łeb w łeb” z funduszami małych spółek. Jednak giełda wycenia przyszłość, a nie przeszłość. Wchodzimy w rok 2026, w którym układ sił ulega zmianie. Wyczerpuje się potencjał wzrostowy państwowych gigantów, a otwiera się lepszy czas dla prywatnych, elastycznych firm z segmentu MISS. W tym raporcie wyjaśniamy, dlaczego mimo wyrównanej walki w przeszłości, przyszła premia za ryzyko powędruje do posiadaczy jednostek funduszy małych i średnich spółek.

1. Wyniki 10-letnie: WIG20TR walczy dzielnie, Skarbiec ucieka

Spójrzmy na twarde dane ze Stooq. WIG20TR (Total Return) osiągnął wynik na poziomie ok. +160%. To rezultat godny szacunku, który znacznie przebił inflację i pokazał siłę dywidend wypłacanych przez banki i spółki energetyczne. Wiele funduszy małych spółek (np. Generali czy Investor) osiągnęło wyniki zbliżone lub tylko nieznacznie lepsze.

Mieliśmy w indeksie blue chipów rekordowe wyniki PKO BP, PEKAO SA, innych spółek finansowych (np. PZU) oraz kilka perełek (CD RED, Dino, Budimex, Kęty).  Trudno będzie powtórzyć taki wynik, gdy stopy procentowe są coraz niższe, a Skarb Państwa “dociska” nowymi podatkami (jak ostatnio podatek bankowy).

Małe spółki były zwykle nieco lepsze, jednak w tym gronie jest lider – Skarbiec Małych i Średnich Spółek – który pokazał, że aktywna selekcja w połączeniu z agresywną strategią potrafi “odkleić się” od rynku i wygenerować wynik sporo wyższy. To dowód na to, że w segmencie MISS rozrzut wyników jest ogromny: można zarobić tyle co na WIG20, a można zarobić 350%. Poniżej przykłady trzech funduszy i WIG20 z dywidendami:

Dlaczego wynik Skarbca był lepszy? W mojej opinii zdecydowała odważna strategia i spora rotacja spółek. W czasie hossy po Covid19 fundusz miał w portfelu wzrostowe spółki gamingowe (w tym CDR), by w kolejnych latach przesuwać akcenty na banki oraz inne spółki. W 2026 roku w Polsce powinny wzrosnąć wydatki konsumenckie oraz inwestycje, więc fundusz ma obecnie w portfelu np. CCC, Benefit, LPP czy inPOST.

2. Struktura Właścicielska: Dlaczego 2026 będzie inny?

WIG20TR osiągnął dobry wynik (+160%), ale w dużej mierze wynikał on z powrotu do wypłacania dywidend przez spółki Skarbu Państwa w ostatnich latach. Jednak model biznesowy gigantów jest pod presją.

Problem upolitycznienia narasta. Inwestorzy widzą, że w czasach napięć budżetowych, spółki państwowe stają się narzędziem polityki socjalnej. Mrożenie cen energii, wakacje kredytowe obciążające banki, czy inwestycje w “narodowe czempiony” o wątpliwej rentowności – to wszystko hamuje wzrost kursów.

Z drugiej strony, w funduszach MISS mamy kapitał prywatny. Rok 2026 to czas, w którym firmy często kończą wieloletnie procesy inwestycyjne (automatyzacja, ekspansja zagraniczna).  Stopy procentowe są niższe a gospodarka jest w fazie ożywienia. Właściciele prywatni są zdeterminowani, by maksymalizować zysk netto, a nie realizować misję społeczną. Ta różnica w motywacjach w nadchodzących latach będzie kluczowa dla rozwarcia się nożyc wyników.

3. Szklany Sufit Podatkowy: KGHM i Banki

Dlaczego WIG20, mimo świetnych okresów, ma problem z trwałym przebiciem szklanego sufitu? Odpowiedzią są m.in. podatki sektorowe, które działają jak kotwica.

• Podatek od kopalin (KGHM): Nawet gdy ceny miedzi biją rekordy, KGHM nie notuje rekordowych zysków dla akcjonariuszy, bo nadwyżkę zabiera państwo w formie podatku od wydobycia. To sprawia, że inwestorzy zagraniczni wolą kupować akcje zagranicznych kopalń, które nie mają takiego obciążenia. Ten podatek jest jednak zmniejszany stopniowo.
• Podatek bankowy i ryzyko prawne: Duże banki z WIG20 są pod stałą presją pozwów (frankowicze, a w przyszłości potencjalnie inne grupy) oraz teraz w szczególności – nowego podatku bankowego.

Fundusze małych spółek inwestują w sektory (IT, nowoczesny przemysł, medycyna), które są wolne od sektorowych danin. To daje im przewagę “czystej rentowności”.

Problemem jest też ograniczony zestaw spółek – tak naprawdę na indeks blue chipów wpływ ma kilka spółek. Jeżeli nawet nowe podmioty wejdą do WIG20, to mają one ograniczony wpływ na wyniki, dodatkowo kosmiczne wyniki często zostawiły one w innym indeksie (mWIG40).

4. Matematyka Wzrostu: Dlaczego “Słonie” zwalniają?

WIG20TR urósł o 160% w 10 lat. To przyzwoity wynik, ale czy Orlen lub PKO BP mogą urosnąć o kolejne 160% w następne 5 lat? Są to firmy tak duże, że ich wzrost jest skorelowany z PKB Polski (ok. 3-4% rocznie).  Wydaje się, że pewnego pułapu te firmy nie przekroczą.

W przypadku spółek z portfela Skarbca czy Investora (mWIG40 i sWIG80), mówimy o firmach o kapitalizacji 200-500 mln zł. Dla nich zdobycie jednego dużego kontraktu na rynku niemieckim czy francuskim oznacza podwojenie przychodów. Efekt niskiej bazy sprawia, że dynamika wzrostu zysków w małych spółkach w 2026 roku prognozowana jest na poziomie dwucyfrowym. Giełda w długim terminie podąża za dynamiką zysków.

5. Cykliczność: Rok 2026 to czas “Misiów”

Historia GPW uczy nas jednego: małe spółki poruszają się w cyklach. Po okresie, w którym radziły sobie podobnie do WIG20 (lata 2023-2025), następuje zazwyczaj faza dynamicznego oderwania się od rynku. Taki czas wystąpił np. w czasie ostatniej wielkiej hossy. W latach 2006-2007 duże spółki zwalniały, a prawdziwy trend wystąpił w mniejszych segmentach.

Dlaczego 2026? Wchodzimy w fazę obniżek stóp procentowych i dalszego ożywienia gospodarczego. Małe spółki są bardziej zadłużone od gigantów, więc spadek kosztu pieniądza (stóp procentowych) daje im potężny “dopalacz” do zysku netto (niższe raty kredytów). WIG20, jako indeks pełen banków, paradoksalnie traci na obniżkach stóp (niższa marża odsetkowa). To fundamentalny powód, dla którego w nadchodzącym cyklu koniunkturalnym kapitał popłynie szerokim strumieniem do mWIG40 i sWIG80.

6. Kapitał popłynie w rynek MISS

TFI mogą mieć sporo gotówki do wydania w 2026 roku. Kapitał do funduszy akcyjnych płynie coraz mocniej i to może wpłynąć na mniejsze podmioty. Po wielu miesiącach rynkowej wspinaczki, która odbywała się przy sceptycyzmie inwestorów, w czwartym kwartale 2025 nastąpił wyraźny przełom w przepływach kapitału. Grudniowe dane pokazują potężny zastrzyk gotówki do funduszy polskich akcji na poziomie 173 mln zł, co stanowi jeden z najlepszych wyników w ostatnim pięcioleciu. Kapitał ten szerokim strumieniem płynie szczególnie do segmentu małych i średnich spółek, gdzie napływy netto osiągnęły poziomy niewidziane od maja 2024 roku.

Oznacza to, że rynek wszedł w fazę, w której świeża gotówka zmusza zarządzających do zakupów, mechanicznie podbijając wyceny mniej płynnych spółek z indeksów sWIG80 i mWIG40, ale potencjał do dalszych napływów wciąż pozostaje duży. Widzieliśmy to niedawno np. po wycenie funduszu Skarbiec Małych i Średnich Spółek.

7. Nieefektywność rynku, przewaga funduszy MISS

Skąd wynik +355% w Skarbcu przy +160% na WIG20? Z przewagi informacyjnej i z wyboru spółek. Spółki z WIG20 są wybierane tak samo, nawet w podobnych proporcjach. Cena zazwyczaj odzwierciedla całą dostępną wiedzę.

W segmencie sWIG80 panuje cisza. Wiele perełek inwestycyjnych nie jest pokrywanych przez żadne biuro maklerskie. Zarządzający funduszem, który jako pierwszy odkryje potencjał małej spółki, kupuje ją tanio. Gdy rynek (i fundusze pasywne) w końcu ją dostrzegą, cena jest już wielokrotnie wyższa. Ta nieefektywność rynku małych spółek to paliwo dla aktywnych zarządzających, które nigdy się nie wyczerpie.

8. Efekt założyciela: długi horyzont

W roku 2026 wiele polskich firm prywatnych wchodzi w fazę dojrzałości. Zarządzają nimi założyciele, którzy przetrwali wiele kryzysów. Ich majątek to akcje ich własnej firmy.

W przeciwieństwie do nominatów politycznych w WIG20, którzy myślą w perspektywie kadencji, właściciele firm z sWIG80 myślą w perspektywie pokoleniowej. Badania pokazują, że firmy zarządzane przez założycieli systematycznie biją rynek w długim terminie. Fundusze małych i średnich spółek  to w dużej mierze portfel takich właśnie firm.

9. Nowa ekonomia vs stara gwardia

Indeks WIG20 to “Stara Ekonomia”: np. ropa, bankowość. To sektory niezbędne, ale obciążone ryzykiem transformacji energetycznej i regulacji ESG.

Indeksy małych spółek to “Nowa Ekonomia”: polskie software house’y, producenci gier, biotechnologia, nowoczesny przemysł 4.0. W 2026 roku, gdy świat przyspiesza w kierunku AI i automatyzacji, to małe, zwinne podmioty będą beneficjentami zmian. Duże “tankowce” z WIG20 będą tracić czas i pieniądze na dostosowanie się do wymogów, które małe firmy mają już wdrożone. Niewykluczone, że sztuczna inteligencja poprawi rentowność wielu firm, już w 2026 roku.

10. Prognoza 2026+: Dlaczego nożyce się rozewrą?

Mimo że w przeszłości WIG20TR radził sobie dzielnie, przyszłość (lata 2026-2030) rysuje się w jasnych barwach dla małych spółek. Oto trzy “megatrendy”, które zadecydują o wynikach:

• A. PPK jako dopalacz dla sWIG80
  Pracownicze Plany Kapitałowe (PPK) rosną w siłę. Co miesiąc na giełdę płyną setki milionów złotych. O ile dla gigantycznego WIG20 jest to kropla w morzu, o tyle dla płytkiego rynku małych spółek jest to potężny strumień popytu. Mechaniczne zakupy funduszy PPK będą systematycznie podbijać wyceny w indeksach mWIG40 i sWIG80, choć popłynie do nich niewielka część kapitał (do 20%).
• B. Sukcesja i Profesjonalizacja
  Wiele firm rodzinnych wchodzi w etap sukcesji. Często kończy się to sprzedażą biznesu lub wejściem profesjonalnych menedżerów. To momenty, w których uwalniana jest wartość dla akcjonariuszy, często skokowo.
• C. Fundusze UE (KPO)
  Miliardy z KPO i inwestycji zagranicznych trafią do podwykonawców – średnich firm budowlanych, przemysłowych i technologicznych. Pieniądz z KPO i inwestycji zagranicznych trafia do realnej gospodarki, a nie do sektora finansowego. Kiedy rusza budowa elektrowni, modernizacja kolei czy cyfryzacja administracji, pierwszy przelew otrzymuje wykonawca i sieć jego podwykonawców. To właśnie średnie firmy budowlane, dostawcy specjalistycznych instalacji, producenci kabli oraz spółki technologiczne (software house’y) księgują te przychody bezpośrednio. Wiele z tych firm znajduje się w indeksach sWIG80 i mWIG40. Dla spółki o kapitalizacji 300 mln zł duży kontrakt z KPO może oznaczać skokowy wzrost przychodów, rzędu 30-50% rok do roku.

FAQ – Strategia na 2026 rok